Türkiye'de Uzun Dönem İkamet İzni
Resmi Türkçe adı: Uzun dönem ikamet izni
Kısa cevap
Uzun dönem ikamet izni, bitiş tarihi olmayan bir ikamet iznidir.[1] Türkiye’de en az sekiz yıl kesintisiz ikamet izniyle yaşamış ya da İçişleri Bakanlığının belirlediği şartları karşılayan yabancılara verilebilir.[1] İzni Bakanlığın onayıyla valilik verir.[1] Sekiz yıl yolunda ayrıca son üç yılda sosyal yardım almamış olmanız, yeterli ve düzenli gelirinizin ve geçerli sağlık sigortanızın olması, kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından tehdit oluşturmamanız gerekir.[1] Bakanlığın belirlediği şartlara dayanan yolda yalnızca kamu düzeni ve kamu güvenliği şartı aranır.[1]
Kimler başvurabilir
Kanun uzun dönem ikamet iznine iki yol öngörür.[1]
| Yol | Kanun ne diyor | Kaynak |
|---|---|---|
| Sekiz yıllık ikamet | Türkiye’de ikamet izinleriyle kesintisiz en az sekiz yıl ve 43 üncü maddedeki diğer şartlar | Kanun md. 42/1, 43/1[1] |
| Bakanlığın belirlediği şartlar | İçişleri Bakanlığının belirlediği şartları karşılayan yabancılar. Bu kişiler için yalnızca kamu düzeni ve kamu güvenliği şartı aranır. | Kanun md. 42/1, 43/2[1] |
İkinci yol için Bakanlığın güncel şartlarını resmi bir kaynakta bulamadık. Bu yolun size uygulanabileceğini düşünüyorsanız İl Göç İdaresi Müdürlüğüne sorun.
Kimler uzun dönem iznine geçemez
Kanun şu kişilere uzun dönem ikamet iznine geçiş hakkı tanımaz:[1][2]
- mülteciler ve şartlı mülteciler;
- ikincil koruma statüsü sahipleri;
- insani ikamet izni sahipleri;
- geçici koruma sağlananlar.
Şartlar
Şartları Kanunun 43 üncü maddesi sayar; nasıl kontrol edildiklerini Yönetmeliğin 40 ıncı maddesi açıklar.[1][2]
| Şart | Nasıl kontrol edilir | Kaynak |
|---|---|---|
| Türkiye’de ikamet izinleriyle kesintisiz en az sekiz yıl | Aşağıdaki “Sekiz yıl nasıl sayılır” bölümüne bakın | Kanun md. 43/1-a[1]; Yönetmelik md. 40/2[2] |
| Son üç yılda sosyal yardım almamış olmak | Başvuru tarihinden önceki üç yıl için kontrol edilir. Sosyal yardım aldıysanız başvuru olumsuz sonuçlandırılır. | Kanun md. 43/1-b[1]; Yönetmelik md. 40/4[2] |
| Kendiniz ve varsa aileniz için yeterli ve düzenli gelir | Başvuru yılındaki net asgari ücret kadar aylık giderinizi karşılayabilmelisiniz. Ayrıca siz dahil her aile üyesi için asgari ücretin üçte birini, toplamda hiçbir zaman bir asgari ücretten az olmamak üzere karşılayabilmelisiniz. Başka kişilerin destek taahhütleri gelir olarak kabul edilmez. | Kanun md. 43/1-c[1]; Yönetmelik md. 40/5[2] |
| Geçerli sağlık sigortası | Başvuru tarihinde geçerli sağlık sigortanız yoksa başvuru olumsuz sonuçlandırılır. | Kanun md. 43/1-ç[1]; Yönetmelik md. 40/6[2] |
| Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından tehdit oluşturmamak | Bu, güvenlik birimleriyle birlikte kontrol edilebilir. | Kanun md. 43/1-d[1]; Yönetmelik md. 40/7[2] |
Sekiz yıl nasıl sayılır
Hangi izinler sayılır
| Şu izinle geçen süre | Nasıl sayılır | Kaynak |
|---|---|---|
| Öğrenci ikamet izni | Sürenin yarısı sayılır | Kanun md. 28/2[1] |
| Diğer ikamet izinleri (örneğin kısa dönem veya aile) | Sürenin tamamı sayılır | Kanun md. 28/2[1] |
| Çalışma izni veya Çalışma İzni Muafiyet Teyit Belgesi | Toplam ikamet süresine dahil edilir | Yönetmelik md. 25/4[2] |
| Vatansız Kişi Kimlik Belgesi | Toplam ikamet süresine dahil edilir | Kanun md. 50/3[1] |
| İnsani ikamet izni | Sayılmaz | Yönetmelik md. 44/4[2] |
| Geçici koruma (Geçici Koruma Kimlik Belgesi) | Sayılmaz. Belge kalış hakkı sağlar, ancak bu süre toplam ikamet izni süresine eklenmez. | Geçici Koruma Yönetmeliği md. 25/1[6]; Yönetmelik md. 20/1-ı, 20/4[2] |
| Anlaşmalı evlilikle alınıp sonradan iptal edilen izin | Sayılmaz | Kanun md. 37/3[1] |
| Sınır dışı edilmeden önce sahip olunan izinler | Sayılmaz | Yönetmelik md. 40/2-d[2] |
| Bir kesintiden önce sahip olunan izinler | Sayılmaz | Kanun md. 28/1[1] |
Kanun yürürlüğe girmeden önce alınan ikamet izinleri de aynı yöntemle hesaplanır.[2]
Örnekler
Bu örnekler yalnızca Kanun md. 28/2’deki hesabı gösterir. Hiç kesinti olmadığı varsayılmıştır.[1]
| İzin geçmişi | Sayılan süre | Sekiz yıla ulaşıldı mı? |
|---|---|---|
| 4 yıl öğrenci izni, sonra 6 yıl kısa dönem izni | 2 + 6 = 8 yıl | Evet |
| 8 yıl öğrenci izni | 4 yıl | Hayır |
| 2 yıl öğrenci izni, sonra 5 yıl aile izni | 1 + 5 = 6 yıl | Hayır |
Yıl yerine gün olarak sayıldığında, artık yıllara bağlı olarak ilk örnek yarım gün eksik kalabilir. Resmi metinler yarım günlerin nasıl yuvarlanacağını söylemez. Kendi tarihlerinizi kontrol etmek için yurt dışında kalış hesaplayıcısını kullanın.
Kesinti ne demek
Kanunun genel kuralı: Türkiye dışında geçirilen süre, bir yıl içinde toplam altı ayı veya son beş yıl içinde toplam bir yılı aşarsa ikamette kesinti sayılır.[1] Zorunlu kamu hizmeti, eğitim ve sağlık nedeniyle yurt dışında kalınan süreler bu kuralın dışındadır.[1] Kesinti varsa önceki izin süreleri sayılmaz.[1]
Uzun dönem izni için Yönetmelik kontrolü adım adım açıklar:[2]
- Hesaplama başvuru tarihinizden başlar.
- Türkiye dışında geçirilen süre kesintidir. Türkiye’de ikamet izni olmadan geçirilen süre de (örneğin iki izin arasındaki boşluk) kesintidir.
- Yetkililer önce tek seferlik uzun bir ayrılığa bakar. Sekiz yıl içinde herhangi bir zamanda bir seferde veya peş peşe, Türkiye dışında ya da Türkiye’de izinsiz olarak altı aydan fazla kaldıysanız başvuru olumsuz sonuçlandırılır. Bu durumda yıl yıl kontrol yapılmaz.
- Aksi hâlde başvuru tarihinden geriye doğru birer yıllık dilimlerle gidilir. Her dilimde toplam kesinti 180 günü aşmamalıdır. Bu, sekiz yıl tamamlanana kadar sürer.
- Hiçbir bir yıllık dilim 180 günü aşmıyorsa, son beş yıldaki toplam kesintinin 365 günü aşıp aşmadığına bakılır.
Kısa bir ön kontrol
Başvurmadan önce her çıkışınızı ve girişinizi, iki izin arasındaki her süreyi listeleyin. Sonra kendinize şunları sorun:
- Son sekiz yıl içinde, bir seferde veya peş peşe, Türkiye dışında ya da Türkiye’de izinsiz geçen altı aydan uzun bir süre oldu mu?
- Planladığınız başvuru tarihinden geriye doğru sayınca, herhangi bir yıllık dilimde 180 günden fazla kesinti var mı?
- Son beş yıl içinde toplam kesinti 365 günden fazla mı?
Bu sorulardan herhangi birinin cevabı evetse, Yönetmeliğin hesaplaması o tarihte bir başvuruyu desteklemez.[2] Kanun zorunlu kamu hizmeti, eğitim ve sağlık nedeniyle yurt dışında kalınan süreleri kesinti saymaz, ancak Yönetmeliğin adım adım hesaplaması bu istisnaları tekrar etmez.[1][2] Yurt dışında kaldığınız sürelerden biri bu nedenlerden biriyle ilgiliyse İl Göç İdaresi Müdürlüğüne sorun. Bu ön kontrol, yetkililerin kendi hesaplamasının yerini tutmaz.
Belgeler
e-İkamet’teki uzun dönem başvuruları listesi aşağıdaki belgeleri içerir.[3] Listenin Türkçe sürümü resmi metindir; İngilizce sürüm farklıysa Türkçe sürümü esas alıyoruz.
| # | Belge | Notlar |
|---|---|---|
| 1 | Yabancının, yasal temsilcinin veya vekâletnameli avukatın imzaladığı İkamet İzni Başvuru Formu | |
| 2 | Pasaportun veya pasaport yerine geçen belgenin fotokopisi: kimlik bilgileri ve fotoğraf bulunan sayfa ile varsa vize sayfaları | Aslını randevuya götürün. |
| 3 | Son 6 ay içinde çekilmiş, beyaz fonlu, ICAO standardına uygun iki biyometrik fotoğraf | |
| 4 | İkamet izni belge bedeli makbuzu | Liste yalnızca belge bedelini ister. |
| 5 | e-Devlet’ten alınan güncel Yerleşim Yeri Belgesi ile elektrik, su, doğalgaz veya sabit telefon faturası ya da yeni aboneler için abonelik sözleşmesi | Başka birinin yanında kalıyorsanız fatura, size noter onaylı taahhüt veren kişinin adına olmalıdır. |
| 6 | Geçerli sağlık sigortası. Şunlardan biri: ikili sosyal güvenlik sözleşmesi kapsamında il sosyal güvenlik biriminden alınan belge; SGK provizyon belgesi; genel sağlık sigortası başvurusunu gösteren SGK belgesi; ya da özel sağlık sigortası poliçesi (poliçe numarasının olduğu ilk sayfayı gösterin) | |
| 7 | Kendi ülkenizin makamlarından ve Türk makamlarından alınan, adli sicil kaydını gösteren belge | Kendi ülkenize giriş veya çıkış yapmadığınız için ülkenizin bu belgeyi veremeyeceğini gösteren bir belge sunarsanız, Türk adli sicil kaydı tek başına yeterli kabul edilir. |
| 8 | Yeterli ve düzenli geliri gösteren belgenin aslı: siz dahil her aile üyesi için asgari ücretin üçte biri, toplamda en az bir asgari ücret | Başka kişilerin gelir taahhütleri kabul edilmez. |
| 9 | Son üç yılda sosyal yardım almadığınızı gösteren belgenin aslı | Valiliklere ve kaymakamlıklara bağlı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarından alınabilir. |
| 10 | PTT merkez şubesinden alınan, Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi (UETS) adresinizi gösteren belge | 18 yaşından küçüklerden istenmez. |
Bu tablodaki tüm bilgiler e-İkamet uzun dönem listesinden alınmıştır.[3]
Adli sicil belgesi ve çocuk için ek belgeler hakkında liste şunu söyler: Türk makamlarından alınan belgeler e-imzalı ya da imzalı ve mühürlü olmalıdır; yurt dışından alınan belgelerde Apostil şerhi ve noter onaylı Türkçe tercüme gerekir. Ülkeniz Apostil Sözleşmesine taraf değilse veya belgede Apostil şerhi yoksa, belge ilgili ülkenin makamlarınca onaylanmalı (konsolosluk veya elçilik onayı ile Dışişleri Bakanlığı ya da yetkili Türk makamlarının onayı) ve noterde Türkçeye tercüme edilmelidir.[3]
Çocuk adına yapılan başvuru için liste şu gibi belgeler ekler: onaylı doğum belgesi, velayet veya muvafakat belgeleri, ebeveynin ölüm belgesi veya gaiplik kararı, tek ebeveyn belgesi, varsa ebeveynlerin izinlerinin fotokopisi ve ebeveyni yurt dışında olan 18 yaşından küçükler için onaylı muvafakatname ile Türkiye’deki bir kişinin veya kuruluşun noter onaylı taahhütnamesi.[3]
İl Göç İdaresi Müdürlüğü ek bilgi veya belge isteyebilir.[3]
Nasıl başvurulur
Göç İdaresi ikamet izni başvurularını Türkiye’de e-İkamet üzerinden ve ardından İl Göç İdaresi Müdürlüğündeki randevuyla alır.[5] Bkz. e-İkamet’te başvuru. Konsolosluklar hakkında not: Kanunun 21 inci maddesi, başvuranın ülkesindeki Türk konsolosluğunu olağan başvuru yeri olarak gösterir.[1] Göç İdaresi, konsolosluk başvurularının yakında mümkün olacağını ve duyurulacağını, o zamana kadar başvuruları yaşamak istediğiniz ilin valiliğinin aldığını belirtir.[5] Uzun dönem izninde kararı valilik, İçişleri Bakanlığının onayıyla verir.[1] Harçlar için İkamet izni harçları sayfasına bakın.
Uzatma gerekmez
Uzun dönem ikamet izni bitiş tarihi olmadan verilir.[1][2] Diğer tüm ikamet izinleri belirli bir süre için verilir ve Kanunun 24 üncü maddesine göre uzatılır; uzun dönem izni bunun istisnasıdır.[2] Bu yüzden bu izin için uzatma başvurusu yoktur. Şartları karşılamayı beklerken başka bir izniniz varsa, o izni zamanında uzatmaya devam edin: bkz. İkamet izninin uzatılması.
Haklar
Kanunun 44 üncü maddesine göre uzun dönem izni sahipleri, şu istisnalarla Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanır:[1]
- askerlik yapma yükümlülüğü;
- seçme ve seçilme hakkı;
- kamu görevlerine girme;
- muaf olarak araç ithal etme;
- özel kanunlardaki düzenlemeler.
Sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış haklar saklıdır ve bu hakların kullanımı ilgili mevzuata tabidir.[1] Cumhurbaşkanı bu hakları kısmen veya tamamen kısıtlayabilir.[1]
İptal
Kanun uzun dönem ikamet izninin iptali için iki neden sayar:[1]
| Neden | Ayrıntılar | Kaynak |
|---|---|---|
| Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit | İlgili güvenlik birimlerinin görüşü alınarak karar verilir. İzni bu nedenle iptal edilen kişi Kanundaki hiçbir ikamet izni türüne başvuramaz. | Kanun md. 45/1-a[1]; Yönetmelik md. 42/1, 42/4[2] |
| Kesintisiz bir yıldan fazla Türkiye dışında kalmak | Neden sağlık, eğitim veya kendi ülkenizdeki zorunlu kamu hizmeti ise uygulanmaz. Yönetmelik resmi görevi de istisna olarak sayar. | Kanun md. 45/1-b[1]; Yönetmelik md. 42/2[2] |
İptali Bakanlığın onayıyla valilik yerine getirir; karar yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir.[2] Karardan sonra neler yapabileceğiniz için Ret ve iptal ve İtiraz sayfalarına bakın.
Diğer izinlerden farkına dikkat edin: uzun dönem izninde yurt dışında kalma kuralı, gün toplamıyla değil, bir yıldan uzun tek ve kesintisiz bir ayrılıkla ilgilidir.[1]
Yurt dışında kalma nedeniyle iptalden sonra yeniden başvuru
Uzun dönem izniniz kesintisiz bir yıldan fazla Türkiye dışında kaldığınız için iptal edildiyse, izni geri almak için başvurabilirsiniz.[1][2]
- Nereye: Yönetmelik, yurt dışındaysanız Türk konsolosluğunu, Türkiye’deyseniz bulunduğunuz ilin valiliğini gösterir; başvuru şahsen veya Göç İdaresinin belirlediği usulle yapılır.[2] Aşağıdaki konsolosluk başvuruları notuna bakın.
- Karar süresi: bu başvurular öncelikle ele alınır ve en geç bir ay içinde sonuçlandırılır.[2]
- Sekiz yıl şartı yeniden aranmaz. Uzun dönem izninin diğer şartları kontrol edilir.[2]
- Yeni gerekçe gerekmez: başvuru için yeni bir gerekçe göstermeniz gerekmez.[2]
- Neler değerlendirilir: Türkiye’ye yerleşme niyetiniz, Türkiye’de yakınlarınızın olup olmadığı, taşınmazlarınız, devam eden iş ilişkileriniz ve Türkiye ile sosyal, ekonomik ve kültürel bağlarınız.[2]
- Onay: valilik değerlendirmesini ve görüşünü Bakanlığa gönderir; izni yeniden verip vermemeye Bakanlık karar verir.[2]
İptal size tebliğ edildiğinde Türkiye’deyseniz 10 gün içinde başvurabilirsiniz. İptal ile yeni başvuru arasındaki süre için tek giriş vize harcı ve ikamet izni harcı o zaman “bir kat fazlasıyla” alınır.[2] Yurt dışında geçen süre bu süreye sayılmaz.[2] Tutarın sizin durumunuzda nasıl hesaplanacağını İl Göç İdaresi Müdürlüğüne sorun.
Göç İdaresinin izin türleri sayfası Yönetmeliğin kuralını tekrarlar,[4] ancak genel bilgiler sayfası, ikamet izni başvurularının şu anda Türkiye’de valiliklerce alındığını ve konsolosluk başvurularının duyurulacağını söyler.[5] Yurt dışındaysanız, konsolosluk başvurusuna güvenmeden önce konsolosluğa veya YİMER’e danışın. Göç İdaresinin Yabancılar İletişim Merkezi (YİMER), ikamet izniyle ilgili soruları Türkiye içinden 157, yurt dışından +90 312 157 11 22 numarasından yanıtlar.[5]
Kaynaklar
- Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (Law No. 6458 on Foreigners and International Protection), consolidated text, Art. 21/1, 28, 37/3, 42, 43, 44, 45, 50/3. mevzuat.gov.tr, erişim tarihi .
- Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik (Implementing Regulation), Art. 20/1-ı, 20/4, 21/11, 21/12, 23/1-e, 25/4, 26/8, 40, 42, 43, 44/4. mevzuat.gov.tr, erişim tarihi .
- Uzun Dönem İkamet İzni Başvurularında İstenen Belgeler (Documents Required for Long Term Residence Permit Applications). e-İkamet, Göç İdaresi Başkanlığı, erişim tarihi .
- İkamet İzni Çeşitleri (Residence Permit Types). Göç İdaresi Başkanlığı, erişim tarihi .
- İkamet Genel Bilgiler (Residence Permits: General Information). Göç İdaresi Başkanlığı, erişim tarihi .
- Geçici Koruma Yönetmeliği (Temporary Protection Regulation), Art. 25/1. mevzuat.gov.tr, erişim tarihi .