Türkiye'de ikamet izninin reddi, iptali ve uzatılmaması
Kısa cevap
İkamet izni şu durumlarda reddedilebilir, iptal edilebilir veya uzatılmayabilir: izin türünüzün şartlarını karşılamıyorsanız ya da artık karşılamıyorsanız, izni veriliş amacı dışında kullanıyorsanız veya hakkınızda geçerli bir sınır dışı etme kararı ya da giriş yasağı varsa.[1] Her izin türünün ayrıca kendine özgü nedenleri vardır. Bunlar arasında Türkiye dışında geçen süreye ilişkin sınırlar da bulunur: kısa dönem ikamet izninde son bir yıl içinde toplam 120 günden fazla, aile ikamet izninde 180 günden fazla, uzun dönem ikamet izninde ise kesintisiz bir yıldan fazla.[1][2] Karar size resmi olarak tebliğ edilir ve tebligatta karara karşı haklarınızı nasıl kullanabileceğiniz açıklanmalıdır.[1]
Türk hukukunda bu üç sonuç şöyle adlandırılır: ret (başvurunun reddedilmesi), iptal (sahip olduğunuz iznin iptal edilmesi) ve uzatılmama (uzatma talebinizin kabul edilmemesi).[1]
Kim karar verir ve neye bakar
Kanuna göre Türkiye içinden yapılan başvurularla ilgili kararları valilik verir ve kararı size valilik tebliğ eder.[1] Uygulamada bulunduğunuz ildeki İl Göç İdaresi Müdürlüğü ile işlem yaparsınız.[3]
Valilik, bir izni reddetmeden, iptal etmeden veya uzatmamadan önce Türkiye’deki aile bağlarınız, Türkiye’de ne kadar süredir yaşadığınız, menşe ülkenizdeki durum ve çocuğun yüksek yararı gibi hususları göz önünde bulundurur. Kararı erteleyebilir de.[1]
İzin türüne göre nedenler
Tablo, Kanunda ve Uygulama Yönetmeliğinde yazan nedenleri karşılaştırır. “Evet”, o nedenin ilgili izin türü için sayıldığı anlamına gelir.
| Neden | Kısa dönem | Aile | Öğrenci | Uzun dönem |
|---|---|---|---|---|
| İznin şartları karşılanmıyor veya artık karşılanmıyor | Evet (Kanun md. 33/1-a; Yönetmelik md. 29/1-a) | Evet (Kanun md. 36/1-a; Yönetmelik md. 33/1-a) | Evet (Kanun md. 40/1-a; Yönetmelik md. 39/1) | Şartlar başvuruda kontrol edilir (Kanun md. 43); aşağıya bakın |
| İzin, veriliş amacı dışında kullanılıyor | Evet (Kanun md. 33/1-b; Yönetmelik md. 29/1-b) | Evet (Kanun md. 36/1-ç; Yönetmelik md. 33/1-ç) | Evet (Kanun md. 40/1-c; Yönetmelik md. 39/1) | Sayılmamış |
| Geçerli bir sınır dışı etme kararı veya giriş yasağı var | Evet (Kanun md. 33/1-ç; Yönetmelik md. 29/1-ç) | Evet (Kanun md. 36/1-c; Yönetmelik md. 33/1-c) | Evet (Kanun md. 40/1-ç; Yönetmelik md. 39/1) | Sayılmamış |
| Türkiye dışında çok uzun süre kalma | Evet, sonraki bölüme bakın (Yönetmelik md. 29/1-c) | Evet, sonraki bölüme bakın (Yönetmelik md. 33/1-d) | Kanun md. 40’ta veya Yönetmelik md. 39’da yurt dışı süre sınırı sayılmamış | Evet, sonraki bölüme bakın (Kanun md. 45/1-b; Yönetmelik md. 42/2) |
| Öğreniminizi sürdüremeyeceğinizi gösteren bulgular var | Uygulanmaz | Uygulanmaz | Evet (Kanun md. 40/1-b; Yönetmelik md. 39/1) | Uygulanmaz |
| Evlilik yalnızca ikamet izni almak için yapılmış | Uygulanmaz | Evet (Kanun md. 37/1; Yönetmelik md. 33/1-e) | Uygulanmaz | Uygulanmaz |
| Aile ikamet izni şartları sona ermiş ve yerine kısa dönem ikamet izni verilmemiş | Uygulanmaz | Evet (Kanun md. 36/1-b; Yönetmelik md. 33/1-b) | Uygulanmaz | Uygulanmaz |
| Kamu düzeni veya kamu güvenliği bakımından ciddi tehdit oluşturduğunuz tespit edilmiş | Ayrı bir neden olarak sayılmamış | Ayrı bir neden olarak sayılmamış | Ayrı bir neden olarak sayılmamış | Evet, iptal (Kanun md. 45/1-a; Yönetmelik md. 42/1) |
Her tür için “şartlar” ne demek
- Kısa dönem ikamet izni: Kanunda sayılan amaçlardan birini belirtmeniz ve ilgili belgeleri sunmanız, genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun bir konaklamanızın olması, Türkiye’deki adresinizi bildirmeniz, istenirse adli sicil kaydını gösteren belgeyi sunmanız ve Kanun md. 7 kapsamına (Türkiye’ye girişine izin verilmeyen yabancıların listesi) girmemeniz gerekir.[1] Kısa Dönem İkamet İzni sayfasına bakın.
- Aile ikamet izni: Destekleyicinin gelir, konut, sağlık sigortası, adli sicil, Türkiye’de en az bir yıl ikamet izniyle kalmış olma (bazı istisnalarla) ve adres kaydı şartları ile aile üyesinin kendi şartları uygulanır.[1] Aile İkamet İzni sayfasına bakın.
- Öğrenci ikamet izni: Öğreniminizle ilgili bilgi ve belgeleri sunmanız, Kanun md. 7 kapsamına girmemeniz ve Türkiye’deki adresinizi bildirmeniz gerekir.[1] Öğrenci İkamet İzni sayfasına bakın.
- Uzun dönem ikamet izni: Bu iznin bitiş tarihi yoktur, bu yüzden uzatılmaz.[1] Kanun md. 43’teki şartlar karşılanmazsa başvuru reddedilir. Örneğin Yönetmeliğe göre başvurudan önceki üç yıl içinde sosyal yardım aldıysanız veya başvuru tarihinde geçerli sağlık sigortanız yoksa başvuru reddedilir.[1][2] Uzun Dönem İkamet İzni sayfasına bakın.
İzin, cezaevinde veya idari gözetim altında bir geri gönderme merkezinde bulunduğunuz sürede de iptal edilebilir. Kanuna göre bu süre izin süresinin ihlali sayılmaz, ancak izniniz iptal edilebilir.[1]
İnsani ikamet izni, gerekli kılan şartlar ortadan kalktığında Bakanlığın onayıyla iptal edilir ve uzatılmaz.[1] İnsani ikamet izni ve insan ticareti mağduru ikamet izni bu sitede henüz ayrıntılı olarak anlatılmamaktadır.
Türkiye dışında geçen süre: izin türüne göre sınırlar
Kısa dönem ve aile ikamet izinlerinde, yurt dışında geçen süre nedeniyle iptalin ayrıntılarını Kanun, Uygulama Yönetmeliğine bırakır.[1] Sınırlar şunlardır:
| İzin türü | Sınır | Nasıl hesaplanır | İstisnalar | Hukuki dayanak |
|---|---|---|---|---|
| Kısa dönem | 120 günden fazla | Son bir yıl içinde toplam | Zorunlu kamu hizmeti, görev, eğitim veya sağlık nedenleri | Yönetmelik md. 29/1-c[2] |
| Aile | 180 günden fazla | Son bir yıl içinde toplam | Zorunlu kamu hizmeti, görev, eğitim veya sağlık nedenleri | Yönetmelik md. 33/1-d[2] |
| Öğrenci | Sınır sayılmamış | Uygulanmaz | Uygulanmaz | Kanun md. 40; Yönetmelik md. 39[1][2] |
| Uzun dönem | Bir yıldan fazla | Kesintisiz (yurt dışında tek seferde, aralıksız kalış) | Sağlık, eğitim veya kendi ülkenizde zorunlu kamu hizmeti (Kanun); Yönetmelik ayrıca görevi de sayar | Kanun md. 45/1-b; Yönetmelik md. 42/2[1][2] |
Sayılan istisnalardan biri nedeniyle Türkiye dışında bulunduysanız, bu nedeni gösteren belgeleri saklayın. Kurallar hangi belgelerin kabul edildiğini söylemez, bu yüzden İl Göç İdaresi Müdürlüğünüze sorun.
Karar size nasıl bildirilir
Ret, uzatılmama veya iptal kararı size, yasal temsilcinize veya avukatınıza tebliğ edilir. Tebligatta, karara karşı haklarınızı etkin şekilde nasıl kullanabileceğiniz ve bu süreçteki diğer yasal hak ve yükümlülükleriniz de açıklanmalıdır.[1][2] Göç İdaresi, resmi sıkça sorulan sorular sayfasında da aynı açıklamayı yapar.[3]
Tebligatı dikkatle okuyun ve bir kopyasını saklayın. Karara karşı başvuru yolları konusunda resmi metinlerin ne söylediği için Karara karşı başvuru yolları sayfasına bakın.
Ret veya iptalden sonra yeniden başvuru
Altı ay içinde: yeni bir neden gerekir
Başvurunuz reddedildiyse veya izniniz iptal edildiyse ve altı ay içinde yeniden başvurursanız, ikamet izni talebiniz için yeni bir neden göstermeniz istenir.[2] Göç İdaresi’nin sıkça sorulan sorular sayfası bunu şöyle anlatır: ret kararından sonra altı ay içinde aynı kalış amacıyla yeniden başvuramazsınız, ancak yasal kalış süreniz hâlâ geçerliyse farklı bir amaçla başvurabilirsiniz.[3]
İstisna: yurt dışında geçen süre nedeniyle iptal
İzniniz yalnızca Türkiye dışında geçen süre nedeniyle iptal edildiyse, şu durumlarda yeni bir neden göstermeniz gerekmez:[2]
- son bir yıl içinde yurt dışında toplam 120 günden fazla kaldığınız için iptal edilen kısa dönem ikamet izni,
- son bir yıl içinde yurt dışında 180 günden fazla kaldığınız için iptal edilen aile ikamet izni,
- yurt dışında kesintisiz bir yıldan fazla kaldığınız için iptal edilen uzun dönem ikamet izni.
Böyle bir iptal size tebliğ edildiğinde Türkiye’deyseniz, tebliğden itibaren on gün içinde ikamet izni için başvurabilirsiniz. Bu durumda Yönetmeliğe göre tek giriş vize harcı ile iptal ve yeni başvurunuz arasındaki süreye ait ikamet izni harcı “bir kat fazlasıyla” alınır. Yurt dışında geçirdiğiniz süre bu hesaba katılmaz.[2] Harç tarifesi için İkamet izni harçları sayfasına bakın.
Yurt dışında geçen süre nedeniyle iptal edilen uzun dönem izin
Uzun dönem ikamet izninizi geri almak için başvurabilirsiniz. Başvuru, bulunduğunuz ildeki valiliğe bizzat veya Göç İdaresi’nin belirlediği yöntemle yapılır.[2] Yönetmelik yurt dışındaki konsoloslukları da sayar, ancak Göç İdaresi ikamet izni başvurularının henüz yurt dışından alınmadığını belirtir.[2][3] Bu başvurular öncelikle ele alınır ve en geç bir ay içinde sonuçlandırılır. İdare; Türkiye’ye yerleşme niyetinize, Türkiye’deki akrabalarınıza, mal varlığınıza, devam eden çalışma ilişkilerinize ve Türkiye ile sosyal, ekonomik ve kültürel bağlarınıza bakar. Sekiz yıl kesintisiz ikamet şartı yeniden aranmaz, ancak uzun dönem ikamet izninin diğer şartları kontrol edilir ve Bakanlığın onayı gerekir.[2]
Kamu düzeni veya güvenliği nedeniyle iptal edilen uzun dönem izin
Uzun dönem ikamet izniniz kamu düzeni veya kamu güvenliği bakımından ciddi tehdit oluşturduğunuz tespit edildiği için iptal edildiyse, Yönetmeliğe göre Kanundaki ikamet izni türlerinin hiçbirine başvuramazsınız.[2]
İlgili sayfalar
- İkamet izni uzatma
- İkamet izni türleri arasında geçiş
- Karara karşı başvuru yolları
- İkamet izni harçları
- Fazla kalış ve giriş yasakları
Kaynaklar
- Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (Law No. 6458), consolidated text, Art. 7, 25, 26/1, 32, 33, 35, 36, 37, 39, 40, 42, 43, 45, 47. mevzuat.gov.tr, erişim tarihi .
- Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik, Art. 21/10, 21/11, 21/12, 29, 33, 39, 40/4, 40/6, 42, 43. mevzuat.gov.tr, erişim tarihi .
- İkamet Sıkça Sorulan Sorular. Göç İdaresi Başkanlığı, erişim tarihi .